
{"id":5177,"date":"2024-08-27T11:42:43","date_gmt":"2024-08-27T14:42:43","guid":{"rendered":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/2024\/08\/27\/documentando-13-mil-anos-de-historia-las-primeras-huellas-humanas-de-chile-central\/"},"modified":"2024-08-27T11:42:43","modified_gmt":"2024-08-27T14:42:43","slug":"documentando-13-mil-anos-de-historia-las-primeras-huellas-humanas-de-chile-central","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/2024\/08\/27\/documentando-13-mil-anos-de-historia-las-primeras-huellas-humanas-de-chile-central\/","title":{"rendered":"Documentando 13 mil a\u00f1os de historia: las primeras huellas humanas de Chile central"},"content":{"rendered":"<div class=\"wpb-content-wrapper\"><p>[vc_section el_class=&#8221;container mx-auto align-items-center circle&#8211;pattern&#8221; css=&#8221;.vc_custom_1648956589196{padding-top: 3rem !important;}&#8221;][vc_row][vc_column]<div class=\"breadcrumb\"><ol itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BreadcrumbList\"><li itemprop=\"itemListElement\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/ListItem\"><a itemprop=\"item\" href=\"http:\/\/www.uoh.cl\"><span itemprop=\"name\">Inicio<\/span><\/a><meta itemprop=\"position\" content=\"1\" \/><li itemprop=\"itemListElement\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/ListItem\"><a itemprop=\"item\" href=\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\"><span itemprop=\"name\">Instituto de Ciencias de la Ingenier\u00eda <\/span><\/a><meta itemprop=\"position\" content=\"2\" \/><li itemprop=\"itemListElement\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/ListItem\"><a itemprop=\"item\" href=\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/noticias\/\"><span itemprop=\"name\">Noticias<\/span><\/a><meta itemprop=\"position\" content=\"3\" \/><li itemprop=\"itemListElement\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/ListItem\"><span itemprop=\"name\">Documentando 13 mil a\u00f1os de historia: las primeras huellas humanas <\/span><meta itemprop=\"position\" content=\"4\" \/><\/ol><\/div><ul class=\"p-0 list-style-none d-inline-block\"><li class=\"p-0\"><a href=https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/category\/ingenieria\/ class=\"px-1 py-2\">Ingenier\u00eda<\/a><\/li><\/ul><div class=\"date_publish_post\"> \u25cf Mar 27 de Agosto 2024<\/div><div class=\"uoh_title_component-container\"><h1 class=\"title title--ms d-inline-block title--decorator  big\">Documentando 13 mil a\u00f1os de historia: las primeras huellas humanas de Chile central<\/h1><\/div>[vc_row_inner el_class=&#8221;border-separator m-0&#8243;][vc_column_inner width=&#8221;2\/3&#8243;]<div class=\"author_wp_class\"> Escrito por <span>Universidad de O'Higgins<\/span><\/div>[\/vc_column_inner][vc_column_inner el_class=&#8221;align-items-end-publish&#8221; width=&#8221;1\/3&#8243;]<div class=\"uoh_social_network_component uoh_row col-12 justify-content-end m-0 p-0\"> <div class=\"icon__facebook-share-button\">\n                       <a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/sharer\/sharer.php?u=https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/2024\/08\/27\/documentando-13-mil-anos-de-historia-las-primeras-huellas-humanas-de-chile-central\/\" target=\"_blank\"> <div class=\"icon__facebook-svg\"><svg version=\"1.1\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" xmlns:xlink=\"http:\/\/www.w3.org\/1999\/xlink\" x=\"0px\" y=\"0px\" width=\"22.4px\" height=\"48.3px\" viewBox=\"0 0 22.4 48.3\" style=\"overflow:visible;enable-background:new 0 0 22.4 48.3;\" xml:space=\"preserve\">\n                <defs>\n                <\/defs>\n                <path class=\"st0\" d=\"M22.4,15.6h-7.6v-5c0-1.9,1.2-2.3,2.1-2.3c0.9,0,5.4,0,5.4,0V0l-7.4,0C6.6,0,4.8,6.2,4.8,10.1v5.5H0v8.5h4.8\n                    c0,10.9,0,24.1,0,24.1h10c0,0,0-13.3,0-24.1h6.8L22.4,15.6z\"><\/path>\n                <\/svg><\/a><\/div>\n                    <\/div><div class=\"icon__twitter-share-button\">\n                        <div class=\"icon__twitter-svg\"><a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/twitter.com\/share?url=https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/2024\/08\/27\/documentando-13-mil-anos-de-historia-las-primeras-huellas-humanas-de-chile-central\/\"><svg xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" height=\"1em\" viewBox=\"0 0 512 512\"><!--! Font Awesome Free 6.4.2 by @fontawesome - https:\/\/fontawesome.com License - https:\/\/fontawesome.com\/license (Commercial License) Copyright 2023 Fonticons, Inc. --><path d=\"M389.2 48h70.6L305.6 224.2 487 464H345L233.7 318.6 106.5 464H35.8L200.7 275.5 26.8 48H172.4L272.9 180.9 389.2 48zM364.4 421.8h39.1L151.1 88h-42L364.4 421.8z\"\/><\/svg><\/a><\/div>\n                        <\/div><div class=\"icon__linkedin-share-button\">\n                        <div class=\"icon__linkedin-svg\">\n                        <a target=\"__blank\" href=\"https:\/\/www.linkedin.com\/sharing\/share-offsite\/?url=https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/2024\/08\/27\/documentando-13-mil-anos-de-historia-las-primeras-huellas-humanas-de-chile-central\/\"><svg enable-background=\"new 0 0 100 100\" height=\"100px\" id=\"Layer_1\" version=\"1.1\" viewBox=\"0 0 100 100\" width=\"100px\" xml:space=\"preserve\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" xmlns:xlink=\"http:\/\/www.w3.org\/1999\/xlink\"><g><circle cx=\"50\" cy=\"50\" fill=\"#ccc\" r=\"45\"\/><g id=\"LinkedIn_1_\"><rect fill=\"#FFFFFF\" height=\"24.361\" width=\"7.69\" x=\"31.271\" y=\"43.569\"\/><path d=\"M59.968,43.334c-4.406,0-7.165,2.387-7.677,4.058v-3.823h-8.636c0.109,2.03,0,24.361,0,24.361h8.636    V54.748c0-0.733-0.034-1.465,0.19-1.991c0.594-1.464,1.869-2.985,4.162-2.985c2.998,0,4.361,2.253,4.361,5.552V67.93h8.721V54.384    C69.726,46.839,65.432,43.334,59.968,43.334z\" fill=\"#FFFFFF\"\/><path d=\"M34.973,32.069c-2.839,0-4.696,1.823-4.696,4.229c0,2.361,1.804,4.224,4.589,4.224h0.054    c2.891,0,4.69-1.869,4.69-4.229C39.555,33.888,37.81,32.069,34.973,32.069z\" fill=\"#FFFFFF\"\/><\/g><\/g><\/svg><\/a><\/div>\n\n            <\/div><\/div>[\/vc_column_inner][\/vc_row_inner][vc_single_image image=&#8221;37131&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; add_caption=&#8221;yes&#8221; alignment=&#8221;center&#8221; onclick=&#8221;img_link_large&#8221; img_link_target=&#8221;_blank&#8221; css=&#8221;&#8221;][vc_column_text]\u00a0[\/vc_column_text][vc_column_text css=&#8221;&#8221;]<\/p>\n<ul>\n<li><em>La pieza documental, que se presentar\u00e1 este jueves en la Universidad de O\u2019Higgins, recoge las exhaustivas investigaciones sobre el impacto ambiental de la actividad humana en Chile central durante los \u00faltimos 13.000 a\u00f1os.<\/em><\/li>\n<\/ul>\n<p>[\/vc_column_text][vc_column_text]\u00a0[\/vc_column_text][vc_column_text css=&#8221;&#8221;]<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400\">A partir del 29 de agosto, los establecimientos educacionales de la Regi\u00f3n de O\u2019Higgins, tendr\u00e1n la oportunidad de disfrutar del\u00a0<a href=\"https:\/\/youtu.be\/_Dj6c6e8Q9s?feature=shared\" data-saferedirecturl=\"https:\/\/www.google.com\/url?q=https:\/\/youtu.be\/_Dj6c6e8Q9s?feature%3Dshared&amp;source=gmail&amp;ust=1724855514795000&amp;usg=AOvVaw0lK6wE5azEakLCgFHscyX5\">documental \u201cPrimeras Huellas Humanas de Chile central\u201d<\/a>, una mirada profunda de los impactos que la actividad humana ha tenido sobre el medio ambiente en la zona central de Chile a lo largo de los \u00faltimos 13.000 a\u00f1os, que ha permitido a los climat\u00f3logos establecer una l\u00ednea de base hist\u00f3rica que resulta fundamental para predecir futuros escenarios clim\u00e1ticos.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400\">Dirigido por el Dr. en Paleontolog\u00eda y acad\u00e9mico del\u00a0<a href=\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/\" data-saferedirecturl=\"https:\/\/www.google.com\/url?q=https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/&amp;source=gmail&amp;ust=1724855514795000&amp;usg=AOvVaw2EdpE4AZsZxbY2MvuKQZQq\">Instituto de Ciencias de la Ingenier\u00eda<\/a>\u00a0de la\u00a0<a href=\"http:\/\/www.uoh.cl\/\" data-saferedirecturl=\"https:\/\/www.google.com\/url?q=http:\/\/www.uoh.cl\/&amp;source=gmail&amp;ust=1724855514795000&amp;usg=AOvVaw3pZKOPOzhZkofMUuox6dut\">Universidad de O\u2019Higgins<\/a>\u00a0(UOH),\u00a0<a href=\"https:\/\/www.uoh.cl\/investigacion\/academico\/erwin-gonzalez\/\" data-saferedirecturl=\"https:\/\/www.google.com\/url?q=https:\/\/www.uoh.cl\/investigacion\/academico\/erwin-gonzalez\/&amp;source=gmail&amp;ust=1724855514795000&amp;usg=AOvVaw1Wp6UpdEqTUAG5AzfLSNzM\">Erwin Gonz\u00e1lez<\/a>, el material audiovisual y educativo ofrece un relato conciso de la prehistoria de Chile central, incluyendo eventos geol\u00f3gicos y ecol\u00f3gicos que precedieron la llegada de los primeros humanos a la Regi\u00f3n de O&#8217;Higgins.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400\">Financiado a trav\u00e9s del proyecto URO2195, de la misma casa de estudios, para el fortalecimiento de la colaboraci\u00f3n y asociatividad entre los actores regionales y la Universidad de O&#8217;Higgins, el documental est\u00e1 dirigido principalmente a estudiantes de ense\u00f1anza media y docentes de ciencias, historia y lenguaje; y a organizaciones sociales interesadas en el patrimonio cultural y la conservaci\u00f3n del medio ambiente.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400\">Erwin Gonz\u00e1lez comenta que para el documental \u201centrevistamos a diversos investigadores e investigadoras que actualmente dirigen proyectos Fondecyt, que son financiados por la Agencia Nacional de Investigaci\u00f3n y Desarrollo de Chile, y que est\u00e1n obteniendo resultados actualizados del patrimonio paleontol\u00f3gico, arqueol\u00f3gico y paleoclim\u00e1tico de Chile. Si bien el contenido de la informaci\u00f3n es complejo, para obtener una mayor comprensi\u00f3n del p\u00fablico general nos apoyamos en material visual de alta calidad como ilustraciones cient\u00edficas y animaciones de animales extintos\u201d.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400\">Agrega que, con este documental, se busca mostrar \u201ca la sociedad chilena, los avances acerca de su patrimonio, lo cual genera identidad y sentido de pertenencia con el territorio; sin perjuicio de lo anterior, lo m\u00e1s trascendente de esta pieza audiovisual es destacar el rol de las ciencias del pasado para construir pol\u00edticas de restauraci\u00f3n ecol\u00f3gica ante los profundos impactos ambientales que est\u00e1n sufriendo los ecosistemas actuales\u201d.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400\">Se trata de una iniciativa que pretende entretener y ense\u00f1ar a la vez. Se busc\u00f3 presentar un material educativo a la comunidad escolar de la Regi\u00f3n de O&#8217;Higgins, con la intenci\u00f3n de que sea utilizado en las aulas. Consta de un componente audiovisual con subt\u00edtulos en ingl\u00e9s, que es el documental en s\u00ed y, adem\u00e1s, en base a los contenidos curriculares del Ministerio de Educaci\u00f3n, se dise\u00f1aron gu\u00edas pedag\u00f3gicas dirigidas tanto para estudiantes de ense\u00f1anza media como para docentes.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400\">Sobre la distribuci\u00f3n del material, cualquier persona de Chile y el mundo podr\u00e1 ver el documental a trav\u00e9s de la p\u00e1gina de Instagram y Youtube: taguataguamilenaria.<\/p>\n<p>[\/vc_column_text][vc_zigzag color=&#8221;white&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][\/vc_section][vc_section css=&#8221;.vc_custom_1650255686594{background-color: #f6faff !important;}&#8221; el_class=&#8221;p-md-0 pt-md-5&#8243;][vc_row el_class=&#8221;container mx-auto align-items-center p-md-0 pt-5 pb-5&#8243;][vc_column el_class=&#8221;pb-5&#8243;][vc_row_inner el_class=&#8221;pb-5&#8243;][vc_column_inner]<div class=\"row m-0 p-0\"><div class=\"col-12 col-md-9 pt-5 pt-md-0\"><h2 class=\"title title--decorator title--ms d-inline-block\">Te Recomendamos<\/h2><\/div><\/div><div class=\"content-holder\"><div class=\"row  swipper-news-list not--activate-hack \"><div class=\"row -wrapper\"><div class=\"  col-sm-6 col-md-4 img-article\">\n                                        <div class=\"content-news-display row m-0 p-0\"><div class=\"holder p-0 \"><div class=\"img-wrap img-wrap-news\">\n                                        <div class=\"caption__news-category\">\n                                        <a href=\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/category\/institucional\/\">\n                                        Institucional<\/a><\/div><img decoding=\"async\" class=\"w-100 h-100 lazyload\" data-src=\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/wp-content\/uploads\/sites\/27\/2026\/05\/Visita-Universidad-de-Tarapaca\u0301-9.jpg\" alt=\"Universidad de Tarapac\u00e1 visit\u00f3 la UOH para conocer experiencias y buenas pr\u00e1cticas institucionales\" style=\"--smush-placeholder-width: 1500px; --smush-placeholder-aspect-ratio: 1500\/1000;object-fit: cover; object-position: center;\" src=\"data:image\/svg+xml;base64,PHN2ZyB3aWR0aD0iMSIgaGVpZ2h0PSIxIiB4bWxucz0iaHR0cDovL3d3dy53My5vcmcvMjAwMC9zdmciPjwvc3ZnPg==\"><\/div><\/div><div class=\"caption py-3 caption__news py-md-3 pb-md-5\">\n                                    <span class=\"caption__date\">Jueves 14, Mayo<\/span>\n                                     <a href=\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/2026\/05\/14\/universidad-de-tarapaca-visito-la-uoh-para-conocer-experiencias-y-buenas-practicas-institucionales\/\">\n                                    <h3 class=\"small-space\">Universidad de Tarapac\u00e1 visit\u00f3 la UOH para conocer experiencias y buenas pr\u00e1cticas institucionales<\/h3><\/a>\n\n                                    <p>La actividad se desarroll\u00f3 en el marco del trabajo colaborativo de la Red de Aseguramiento Calidad de las Universidades Estatales, permitiendo compartir experiencias y desaf\u00edos institucionales. <\/p>\n                                    <a class=\"link link--bold mt-md-3\" href=\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/2026\/05\/14\/universidad-de-tarapaca-visito-la-uoh-para-conocer-experiencias-y-buenas-practicas-institucionales\/\">Saber m\u00e1s <span class=\"icon icon--inline icon--link\"><svg version=\"1.1\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" xmlns:xlink=\"http:\/\/www.w3.org\/1999\/xlink\" x=\"0px\" y=\"0px\" width=\"22px\"height=\"22px\" viewBox=\"0 0 22 22\" style=\"overflow:visible;enable-background:new 0 0 80 64.6;\" xml:space=\"preserve\"><g clip-path=\"url(#acA)\"><path fill-rule=\"evenodd\" d=\"M21.913 11.266a.93.93 0 000-.711c-.022-.056-.063-.097-.091-.144s-.053-.103-.097-.15L12.306.294c-.357-.379-.955-.394-1.334-.038s-.394.955-.038 1.334l7.917 8.374H.927a.95.95 0 00-.908.983.946.946 0 00.908.908h17.924l-8.089 8.552c-.357.379-.341.977.034 1.334s.977.341 1.334-.034l9.594-10.148c.044-.044.063-.1.097-.15.028-.047.069-.088.091-.141z\"\/><\/g><defs><clipPath id=\"acA\"><path fill=\"#fff\" d=\"M0 0h22v22H0z\"\/><\/clipPath><\/defs><\/svg><\/span><\/a><\/div><\/div><\/div><div class=\"  col-sm-6 col-md-4 img-article\">\n                                        <div class=\"content-news-display row m-0 p-0\"><div class=\"holder p-0 \"><div class=\"img-wrap img-wrap-news\">\n                                        <div class=\"caption__news-category\">\n                                        <a href=\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/category\/investigacion\/\">\n                                        Investigaci\u00f3n<\/a><\/div><img decoding=\"async\" class=\"w-100 h-100 lazyload\" data-src=\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/wp-content\/uploads\/sites\/27\/2026\/04\/FWIS2026-web-op.jpg\" alt=\"Comienza proceso de postulaciones al Premio For Women in Science 2026\" style=\"--smush-placeholder-width: 800px; --smush-placeholder-aspect-ratio: 800\/444;object-fit: cover; object-position: center;\" src=\"data:image\/svg+xml;base64,PHN2ZyB3aWR0aD0iMSIgaGVpZ2h0PSIxIiB4bWxucz0iaHR0cDovL3d3dy53My5vcmcvMjAwMC9zdmciPjwvc3ZnPg==\"><\/div><\/div><div class=\"caption py-3 caption__news py-md-3 pb-md-5\">\n                                    <span class=\"caption__date\">Jueves 30, Abril<\/span>\n                                     <a href=\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/2026\/04\/30\/comienza-proceso-de-postulaciones-al-premio-for-women-in-science-2026\/\">\n                                    <h3 class=\"small-space\">Comienza proceso de postulaciones al Premio For Women in Science 2026<\/h3><\/a>\n\n                                    <p>La convocatoria, abierta entre el 22 de abril y el 28 de mayo de 2026, busca impulsar la trayectoria y aporte cient\u00edfico de investigadoras chilenas.<\/p>\n                                    <a class=\"link link--bold mt-md-3\" href=\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/2026\/04\/30\/comienza-proceso-de-postulaciones-al-premio-for-women-in-science-2026\/\">Saber m\u00e1s <span class=\"icon icon--inline icon--link\"><svg version=\"1.1\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" xmlns:xlink=\"http:\/\/www.w3.org\/1999\/xlink\" x=\"0px\" y=\"0px\" width=\"22px\"height=\"22px\" viewBox=\"0 0 22 22\" style=\"overflow:visible;enable-background:new 0 0 80 64.6;\" xml:space=\"preserve\"><g clip-path=\"url(#acA)\"><path fill-rule=\"evenodd\" d=\"M21.913 11.266a.93.93 0 000-.711c-.022-.056-.063-.097-.091-.144s-.053-.103-.097-.15L12.306.294c-.357-.379-.955-.394-1.334-.038s-.394.955-.038 1.334l7.917 8.374H.927a.95.95 0 00-.908.983.946.946 0 00.908.908h17.924l-8.089 8.552c-.357.379-.341.977.034 1.334s.977.341 1.334-.034l9.594-10.148c.044-.044.063-.1.097-.15.028-.047.069-.088.091-.141z\"\/><\/g><defs><clipPath id=\"acA\"><path fill=\"#fff\" d=\"M0 0h22v22H0z\"\/><\/clipPath><\/defs><\/svg><\/span><\/a><\/div><\/div><\/div><div class=\"  col-sm-6 col-md-4 img-article\">\n                                        <div class=\"content-news-display row m-0 p-0\"><div class=\"holder p-0 \"><div class=\"img-wrap img-wrap-news\">\n                                        <div class=\"caption__news-category\">\n                                        <a href=\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/category\/investigacion\/\">\n                                        Investigaci\u00f3n<\/a><\/div><img decoding=\"async\" class=\"w-100 h-100 lazyload\" data-src=\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/wp-content\/uploads\/sites\/27\/2026\/04\/Dia-de-la-Propiedad-Intelectual.jpg\" alt=\"UOH conmemora D\u00eda Mundial de la Propiedad Intelectual destacando avances en protecci\u00f3n\" style=\"--smush-placeholder-width: 2419px; --smush-placeholder-aspect-ratio: 2419\/1609;object-fit: cover; object-position: center;\" src=\"data:image\/svg+xml;base64,PHN2ZyB3aWR0aD0iMSIgaGVpZ2h0PSIxIiB4bWxucz0iaHR0cDovL3d3dy53My5vcmcvMjAwMC9zdmciPjwvc3ZnPg==\"><\/div><\/div><div class=\"caption py-3 caption__news py-md-3 pb-md-5\">\n                                    <span class=\"caption__date\">Jueves 30, Abril<\/span>\n                                     <a href=\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/2026\/04\/30\/uoh-conmemora-dia-mundial-de-la-propiedad-intelectual-destacando-avances-en-proteccion\/\">\n                                    <h3 class=\"small-space\">UOH conmemora D\u00eda Mundial de la Propiedad Intelectual destacando avances en protecci\u00f3n<\/h3><\/a>\n\n                                    <p>La Direcci\u00f3n de Transferencia e Innovaci\u00f3n ha apoyado la protecci\u00f3n de 21 resultados de investigaci\u00f3n, concretado 11 solicitudes de patente, 12 registros de derechos de autor y 1 marca comercial.<\/p>\n                                    <a class=\"link link--bold mt-md-3\" href=\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/2026\/04\/30\/uoh-conmemora-dia-mundial-de-la-propiedad-intelectual-destacando-avances-en-proteccion\/\">Saber m\u00e1s <span class=\"icon icon--inline icon--link\"><svg version=\"1.1\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" xmlns:xlink=\"http:\/\/www.w3.org\/1999\/xlink\" x=\"0px\" y=\"0px\" width=\"22px\"height=\"22px\" viewBox=\"0 0 22 22\" style=\"overflow:visible;enable-background:new 0 0 80 64.6;\" xml:space=\"preserve\"><g clip-path=\"url(#acA)\"><path fill-rule=\"evenodd\" d=\"M21.913 11.266a.93.93 0 000-.711c-.022-.056-.063-.097-.091-.144s-.053-.103-.097-.15L12.306.294c-.357-.379-.955-.394-1.334-.038s-.394.955-.038 1.334l7.917 8.374H.927a.95.95 0 00-.908.983.946.946 0 00.908.908h17.924l-8.089 8.552c-.357.379-.341.977.034 1.334s.977.341 1.334-.034l9.594-10.148c.044-.044.063-.1.097-.15.028-.047.069-.088.091-.141z\"\/><\/g><defs><clipPath id=\"acA\"><path fill=\"#fff\" d=\"M0 0h22v22H0z\"\/><\/clipPath><\/defs><\/svg><\/span><\/a><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><div class=\"pagination justify-content-center my-5\"><span aria-current=\"page\" class=\"page-numbers current\">1<\/span>\n<a class=\"page-numbers\" href=\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5177\/\/page\/2\">2<\/a>\n<a class=\"page-numbers\" href=\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5177\/\/page\/3\">3<\/a>\n<span class=\"page-numbers dots\">&hellip;<\/span>\n<a class=\"page-numbers\" href=\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5177\/\/page\/144\">144<\/a>\n<a class=\"next page-numbers\" href=\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5177\/\/page\/2\"><div class=\"icon-pagination-next\"> <?xml version=\"1.0\" ?><svg viewBox=\"0 0 96 96\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><title\/><path d=\"M39.3756,48.0022l30.47-25.39a6.0035,6.0035,0,0,0-7.6878-9.223L26.1563,43.3906a6.0092,6.0092,0,0,0,0,9.2231L62.1578,82.615a6.0035,6.0035,0,0,0,7.6878-9.2231Z\"\/><\/svg> <\/div><\/a><\/div>[\/vc_column_inner][\/vc_row_inner][\/vc_column][\/vc_row][\/vc_section]<\/p>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>La pieza documental, que se presentar\u00e1 este jueves en la Universidad de O\u2019Higgins, recoge las exhaustivas investigaciones sobre el impacto ambiental de la actividad humana en Chile central durante los \u00faltimos 13.000 a\u00f1os.<\/p>\n","protected":false},"author":34,"featured_media":5178,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[78],"tags":[],"class_list":["post-5177","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ingenieria"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.6 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Documentando 13 mil a\u00f1os de historia: las primeras huellas humanas de Chile central - Instituto de Ciencias de la Ingenier\u00eda<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"La flamante agrupaci\u00f3n estudiantil compuesta s\u00f3lo por mujeres recibi\u00f3 la batuta en la ceremonia de \u201cCambio de Mando\u201d donde participaron autoridades acad\u00e9micas y regionales.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"noindex, nofollow\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"es_ES\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Documentando 13 mil a\u00f1os de historia: las primeras huellas humanas de Chile central - Instituto de Ciencias de la Ingenier\u00eda\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"La flamante agrupaci\u00f3n estudiantil compuesta s\u00f3lo por mujeres recibi\u00f3 la batuta en la ceremonia de \u201cCambio de Mando\u201d donde participaron autoridades acad\u00e9micas y regionales.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/2024\/08\/27\/documentando-13-mil-anos-de-historia-las-primeras-huellas-humanas-de-chile-central\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Instituto de Ciencias de la Ingenier\u00eda\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-08-27T14:42:43+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/wp-content\/uploads\/sites\/27\/2024\/08\/Taguatagua-Milenaria.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1000\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1000\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Universidad de O&#039;Higgins\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Escrito por\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Universidad de O&#039;Higgins\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tiempo estimado de lectura\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"3 minutos\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/2024\/08\/27\/documentando-13-mil-anos-de-historia-las-primeras-huellas-humanas-de-chile-central\/\",\"url\":\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/2024\/08\/27\/documentando-13-mil-anos-de-historia-las-primeras-huellas-humanas-de-chile-central\/\",\"name\":\"Documentando 13 mil a\u00f1os de historia: las primeras huellas humanas de Chile central - Instituto de Ciencias de la Ingenier\u00eda\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/2024\/08\/27\/documentando-13-mil-anos-de-historia-las-primeras-huellas-humanas-de-chile-central\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/2024\/08\/27\/documentando-13-mil-anos-de-historia-las-primeras-huellas-humanas-de-chile-central\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/wp-content\/uploads\/sites\/27\/2024\/08\/Taguatagua-Milenaria.jpg\",\"datePublished\":\"2024-08-27T14:42:43+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/#\/schema\/person\/ea242e676c7d6d7e46fc8b9e39486c4f\"},\"description\":\"La flamante agrupaci\u00f3n estudiantil compuesta s\u00f3lo por mujeres recibi\u00f3 la batuta en la ceremonia de \u201cCambio de Mando\u201d donde participaron autoridades acad\u00e9micas y regionales.\",\"inLanguage\":\"es-CL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/2024\/08\/27\/documentando-13-mil-anos-de-historia-las-primeras-huellas-humanas-de-chile-central\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es-CL\",\"@id\":\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/2024\/08\/27\/documentando-13-mil-anos-de-historia-las-primeras-huellas-humanas-de-chile-central\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/wp-content\/uploads\/sites\/27\/2024\/08\/Taguatagua-Milenaria.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/wp-content\/uploads\/sites\/27\/2024\/08\/Taguatagua-Milenaria.jpg\",\"width\":1000,\"height\":1000},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/\",\"name\":\"Instituto de Ciencias de la Ingenier\u00eda\",\"description\":\"Otro sitio de Sitios de Universidad O'higgins\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"es-CL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/#\/schema\/person\/ea242e676c7d6d7e46fc8b9e39486c4f\",\"name\":\"Universidad de O'Higgins\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es-CL\",\"@id\":\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/78fcb76ca05efae11fd355943c01a832a29786cc00d85b1a82c301bea2b2a214?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/78fcb76ca05efae11fd355943c01a832a29786cc00d85b1a82c301bea2b2a214?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Universidad de O'Higgins\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Documentando 13 mil a\u00f1os de historia: las primeras huellas humanas de Chile central - Instituto de Ciencias de la Ingenier\u00eda","description":"La flamante agrupaci\u00f3n estudiantil compuesta s\u00f3lo por mujeres recibi\u00f3 la batuta en la ceremonia de \u201cCambio de Mando\u201d donde participaron autoridades acad\u00e9micas y regionales.","robots":{"index":"noindex","follow":"nofollow"},"og_locale":"es_ES","og_type":"article","og_title":"Documentando 13 mil a\u00f1os de historia: las primeras huellas humanas de Chile central - Instituto de Ciencias de la Ingenier\u00eda","og_description":"La flamante agrupaci\u00f3n estudiantil compuesta s\u00f3lo por mujeres recibi\u00f3 la batuta en la ceremonia de \u201cCambio de Mando\u201d donde participaron autoridades acad\u00e9micas y regionales.","og_url":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/2024\/08\/27\/documentando-13-mil-anos-de-historia-las-primeras-huellas-humanas-de-chile-central\/","og_site_name":"Instituto de Ciencias de la Ingenier\u00eda","article_published_time":"2024-08-27T14:42:43+00:00","og_image":[{"width":1000,"height":1000,"url":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/wp-content\/uploads\/sites\/27\/2024\/08\/Taguatagua-Milenaria.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Universidad de O'Higgins","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Escrito por":"Universidad de O'Higgins","Tiempo estimado de lectura":"3 minutos"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/2024\/08\/27\/documentando-13-mil-anos-de-historia-las-primeras-huellas-humanas-de-chile-central\/","url":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/2024\/08\/27\/documentando-13-mil-anos-de-historia-las-primeras-huellas-humanas-de-chile-central\/","name":"Documentando 13 mil a\u00f1os de historia: las primeras huellas humanas de Chile central - Instituto de Ciencias de la Ingenier\u00eda","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/2024\/08\/27\/documentando-13-mil-anos-de-historia-las-primeras-huellas-humanas-de-chile-central\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/2024\/08\/27\/documentando-13-mil-anos-de-historia-las-primeras-huellas-humanas-de-chile-central\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/wp-content\/uploads\/sites\/27\/2024\/08\/Taguatagua-Milenaria.jpg","datePublished":"2024-08-27T14:42:43+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/#\/schema\/person\/ea242e676c7d6d7e46fc8b9e39486c4f"},"description":"La flamante agrupaci\u00f3n estudiantil compuesta s\u00f3lo por mujeres recibi\u00f3 la batuta en la ceremonia de \u201cCambio de Mando\u201d donde participaron autoridades acad\u00e9micas y regionales.","inLanguage":"es-CL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/2024\/08\/27\/documentando-13-mil-anos-de-historia-las-primeras-huellas-humanas-de-chile-central\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es-CL","@id":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/2024\/08\/27\/documentando-13-mil-anos-de-historia-las-primeras-huellas-humanas-de-chile-central\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/wp-content\/uploads\/sites\/27\/2024\/08\/Taguatagua-Milenaria.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/wp-content\/uploads\/sites\/27\/2024\/08\/Taguatagua-Milenaria.jpg","width":1000,"height":1000},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/#website","url":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/","name":"Instituto de Ciencias de la Ingenier\u00eda","description":"Otro sitio de Sitios de Universidad O'higgins","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"es-CL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/#\/schema\/person\/ea242e676c7d6d7e46fc8b9e39486c4f","name":"Universidad de O'Higgins","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es-CL","@id":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/78fcb76ca05efae11fd355943c01a832a29786cc00d85b1a82c301bea2b2a214?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/78fcb76ca05efae11fd355943c01a832a29786cc00d85b1a82c301bea2b2a214?s=96&d=mm&r=g","caption":"Universidad de O'Higgins"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5177","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/wp-json\/wp\/v2\/users\/34"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5177"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5177\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5178"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5177"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5177"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-de-la-ingenieria\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5177"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}