
{"id":6477,"date":"2025-05-15T12:15:13","date_gmt":"2025-05-15T15:15:13","guid":{"rendered":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/durmientes-del-norte-chico-fortalecen-estudios-climaticos-en-la-patagonia\/"},"modified":"2025-05-15T12:15:13","modified_gmt":"2025-05-15T15:15:13","slug":"durmientes-del-norte-chico-fortalecen-estudios-climaticos-en-la-patagonia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/durmientes-del-norte-chico-fortalecen-estudios-climaticos-en-la-patagonia\/","title":{"rendered":"Durmientes del Norte Chico fortalecen estudios clim\u00e1ticos en la Patagonia"},"content":{"rendered":"<div class=\"wpb-content-wrapper\"><p>[vc_section el_class=&#8221;container mx-auto align-items-center circle&#8211;pattern&#8221; css=&#8221;.vc_custom_1648956589196{padding-top: 3rem !important;}&#8221;][vc_row][vc_column]<div class=\"breadcrumb\"><ol itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BreadcrumbList\"><li itemprop=\"itemListElement\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/ListItem\"><a itemprop=\"item\" href=\"http:\/\/www.uoh.cl\"><span itemprop=\"name\">Inicio<\/span><\/a><meta itemprop=\"position\" content=\"1\" \/><li itemprop=\"itemListElement\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/ListItem\"><a itemprop=\"item\" href=\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\"><span itemprop=\"name\">Instituto de Ciencias Agroalimentarias, Animales y Ambientales<\/span><\/a><meta itemprop=\"position\" content=\"2\" \/><li itemprop=\"itemListElement\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/ListItem\"><a itemprop=\"item\" href=\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/noticias\/\"><span itemprop=\"name\">Noticias<\/span><\/a><meta itemprop=\"position\" content=\"3\" \/><li itemprop=\"itemListElement\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/ListItem\"><span itemprop=\"name\">Durmientes del Norte Chico fortalecen estudios clim\u00e1ticos en la Patagonia <\/span><meta itemprop=\"position\" content=\"4\" \/><\/ol><\/div><ul class=\"p-0 list-style-none d-inline-block\"><li class=\"p-0\"><a href=https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/category\/ica3\/ class=\"px-1 py-2\">ICA3<\/a><\/li><\/ul><div class=\"date_publish_post\"> \u25cf Jue 15 de Mayo 2025<\/div><div class=\"uoh_title_component-container\"><h1 class=\"title title--ms d-inline-block title--decorator  big\">Durmientes del Norte Chico fortalecen estudios clim\u00e1ticos en la Patagonia<\/h1><\/div>[vc_row_inner el_class=&#8221;border-separator m-0&#8243;][vc_column_inner width=&#8221;2\/3&#8243;]<div class=\"author_wp_class\"> Escrito por <span>Universidad de O'Higgins<\/span><\/div>[\/vc_column_inner][vc_column_inner el_class=&#8221;align-items-end-publish&#8221; width=&#8221;1\/3&#8243;]<div class=\"uoh_social_network_component uoh_row col-12 justify-content-end m-0 p-0\"> <div class=\"icon__facebook-share-button\">\n                       <a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/sharer\/sharer.php?u=https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/durmientes-del-norte-chico-fortalecen-estudios-climaticos-en-la-patagonia\/\" target=\"_blank\"> <div class=\"icon__facebook-svg\"><svg version=\"1.1\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" xmlns:xlink=\"http:\/\/www.w3.org\/1999\/xlink\" x=\"0px\" y=\"0px\" width=\"22.4px\" height=\"48.3px\" viewBox=\"0 0 22.4 48.3\" style=\"overflow:visible;enable-background:new 0 0 22.4 48.3;\" xml:space=\"preserve\">\n                <defs>\n                <\/defs>\n                <path class=\"st0\" d=\"M22.4,15.6h-7.6v-5c0-1.9,1.2-2.3,2.1-2.3c0.9,0,5.4,0,5.4,0V0l-7.4,0C6.6,0,4.8,6.2,4.8,10.1v5.5H0v8.5h4.8\n                    c0,10.9,0,24.1,0,24.1h10c0,0,0-13.3,0-24.1h6.8L22.4,15.6z\"><\/path>\n                <\/svg><\/a><\/div>\n                    <\/div><div class=\"icon__twitter-share-button\">\n                        <div class=\"icon__twitter-svg\"><a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/twitter.com\/share?url=https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/durmientes-del-norte-chico-fortalecen-estudios-climaticos-en-la-patagonia\/\"><svg xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" height=\"1em\" viewBox=\"0 0 512 512\"><!--! Font Awesome Free 6.4.2 by @fontawesome - https:\/\/fontawesome.com License - https:\/\/fontawesome.com\/license (Commercial License) Copyright 2023 Fonticons, Inc. --><path d=\"M389.2 48h70.6L305.6 224.2 487 464H345L233.7 318.6 106.5 464H35.8L200.7 275.5 26.8 48H172.4L272.9 180.9 389.2 48zM364.4 421.8h39.1L151.1 88h-42L364.4 421.8z\"\/><\/svg><\/a><\/div>\n                        <\/div><div class=\"icon__linkedin-share-button\">\n                        <div class=\"icon__linkedin-svg\">\n                        <a target=\"__blank\" href=\"https:\/\/www.linkedin.com\/sharing\/share-offsite\/?url=https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/durmientes-del-norte-chico-fortalecen-estudios-climaticos-en-la-patagonia\/\"><svg enable-background=\"new 0 0 100 100\" height=\"100px\" id=\"Layer_1\" version=\"1.1\" viewBox=\"0 0 100 100\" width=\"100px\" xml:space=\"preserve\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" xmlns:xlink=\"http:\/\/www.w3.org\/1999\/xlink\"><g><circle cx=\"50\" cy=\"50\" fill=\"#ccc\" r=\"45\"\/><g id=\"LinkedIn_1_\"><rect fill=\"#FFFFFF\" height=\"24.361\" width=\"7.69\" x=\"31.271\" y=\"43.569\"\/><path d=\"M59.968,43.334c-4.406,0-7.165,2.387-7.677,4.058v-3.823h-8.636c0.109,2.03,0,24.361,0,24.361h8.636    V54.748c0-0.733-0.034-1.465,0.19-1.991c0.594-1.464,1.869-2.985,4.162-2.985c2.998,0,4.361,2.253,4.361,5.552V67.93h8.721V54.384    C69.726,46.839,65.432,43.334,59.968,43.334z\" fill=\"#FFFFFF\"\/><path d=\"M34.973,32.069c-2.839,0-4.696,1.823-4.696,4.229c0,2.361,1.804,4.224,4.589,4.224h0.054    c2.891,0,4.69-1.869,4.69-4.229C39.555,33.888,37.81,32.069,34.973,32.069z\" fill=\"#FFFFFF\"\/><\/g><\/g><\/svg><\/a><\/div>\n\n            <\/div><\/div>[\/vc_column_inner][\/vc_row_inner][vc_single_image image=&#8221;46689&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; add_caption=&#8221;yes&#8221; alignment=&#8221;center&#8221; onclick=&#8221;link_image&#8221; css=&#8221;&#8221;][vc_column_text]\u00a0[\/vc_column_text][vc_column_text css=&#8221;&#8221;]<\/p>\n<ul>\n<li><i><span lang=\"ES-CL\">Investigadores nacionales utilizan antiguos durmientes de ferrocarril, preservados en el sur del desierto de Atacama, para ampliar las cronolog\u00edas dendroclim\u00e1ticas en la Patagonia, ofreciendo nuevas perspectivas sobre la historia ambiental de la regi\u00f3n.<\/span><\/i><\/li>\n<\/ul>\n<p>[\/vc_column_text][vc_column_text]\u00a0[\/vc_column_text][vc_column_text css=&#8221;&#8221;]Un\u00a0<a href=\"https:\/\/www.nature.com\/articles\/s41598-025-93018-0\" data-saferedirecturl=\"https:\/\/www.google.com\/url?q=https:\/\/www.nature.com\/articles\/s41598-025-93018-0&amp;source=gmail&amp;ust=1747410320401000&amp;usg=AOvVaw0BXRNhshg6PhEVqrMBDi-R\">estudio publicado por Scientific Reports<\/a>\u00a0ha revelado una innovadora estrategia para fortalecer las cronolog\u00edas dendroclim\u00e1ticas de\u00a0<em>Nothofagus obliqua<\/em>\u00a0(roble pell\u00edn) en la Patagonia septentrional. Investigadores chilenos recuperaron durmientes de ferrocarril abandonados en el sur del desierto de Atacama, originalmente fabricados con madera de esta especie -durante los siglos XIX y XX-, para ampliar y robustecer los registros de anillos de crecimiento de estos \u00e1rboles.<\/p>\n<p>\u201cLa intensa explotaci\u00f3n de los bosques de\u00a0<em>Nothofagus obliqua<\/em>\u00a0en el sur de Chile, motivada en parte por la demanda de durmientes para ferrocarriles, provoc\u00f3 una degradaci\u00f3n significativa de estos ecosistemas. Ello dificult\u00f3 la obtenci\u00f3n de cronolog\u00edas de anillos de crecimiento de largo plazo, limitando estudios ambientales y paleoclim\u00e1ticos en la regi\u00f3n\u201d, se\u00f1ala el acad\u00e9mico del\u00a0<a href=\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/\" data-saferedirecturl=\"https:\/\/www.google.com\/url?q=https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/&amp;source=gmail&amp;ust=1747410320401000&amp;usg=AOvVaw0cMZCvZMn75OFpayYwxIso\">Instituto de Ciencias Agroalimentarias, Animales y Ambientales<\/a>\u00a0(ICA3) de la\u00a0<a href=\"http:\/\/www.uoh.cl\/\" data-saferedirecturl=\"https:\/\/www.google.com\/url?q=http:\/\/www.uoh.cl\/&amp;source=gmail&amp;ust=1747410320401000&amp;usg=AOvVaw2iQ23546Vy47_EWu6fsj4o\">Universidad de O\u2019Higgins<\/a>\u00a0(UOH),\u00a0<a href=\"https:\/\/www.uoh.cl\/investigacion\/academico\/alejandro-venegas-gonzalez\/\" data-saferedirecturl=\"https:\/\/www.google.com\/url?q=https:\/\/www.uoh.cl\/investigacion\/academico\/alejandro-venegas-gonzalez\/&amp;source=gmail&amp;ust=1747410320401000&amp;usg=AOvVaw2o3ye-ErEKPsB2JcYwu-mM\">Alejandro Venegas-Gonz\u00e1lez<\/a>.<\/p>\n<p>El experto explica que el estudio evalu\u00f3 el uso de estos durmientes hist\u00f3ricos, preservados en las condiciones \u00e1ridas del desierto de Atacama, como fuente alternativa para fortalecer las cronolog\u00edas existentes de Nothofagus obliqua. Se aplicaron m\u00e9todos cl\u00e1sicos de dataci\u00f3n por anillos de crecimiento, complementados con t\u00e9cnicas de radiocarbono, para corroborar las fechas obtenidas. Adem\u00e1s, se realizaron an\u00e1lisis de correlaci\u00f3n con datos clim\u00e1ticos y reconstrucciones paleoclim\u00e1ticas para identificar se\u00f1ales hidro-clim\u00e1ticas en los registros de anillos de crecimiento.<\/p>\n<p>\u201cLos resultados mostraron que los anillos de crecimiento de los durmientes presentan una se\u00f1al hidro-clim\u00e1tica clara, consistente con patrones espaciales en la Patagonia septentrional, lo que valida su utilidad para estudios clim\u00e1ticos. Este enfoque innovador demuestra c\u00f3mo materiales culturales hist\u00f3ricos pueden ser reutilizados para avanzar en la comprensi\u00f3n del clima y la ecolog\u00eda forestal, subrayando la interconexi\u00f3n entre la historia humana y los registros naturales\u201d, se\u00f1ala el investigador UOH.<\/p>\n<p>Este hallazgo no solo ampl\u00eda las herramientas disponibles para la investigaci\u00f3n dendroclim\u00e1tica en Sudam\u00e9rica, sino que tambi\u00e9n resalta el valor patrimonial de estos objetos como archivos ambientales del pasado.<\/p>\n<p>Este estudio estuvo liderado por la investigadora Isadora Schneider-Valenzuela, y junto a Alejandro Venegas-Gonz\u00e1lez, participaron los\/as investigadores\/as: Ariel A. Mu\u00f1oz, Duncan A. Christie, Karin Klock, Mar\u00eda Eugenia Solari, Marcelo Madariaga, Roc\u00edo Urrutia, Isabella Aguilera, Santiago Ancapich\u00fan y Mauro E. Gonz\u00e1lez.<\/p>\n<p>Puedes leer el estudio completo \u201c<strong><em>Woody legacies of railroad ties from the Southern Atacama Desert used to strengthen Nothofagus obliqua tree-ring chronologies from Northern Patagonia<\/em><\/strong>\u201d en <a href=\"https:\/\/www.nature.com\/articles\/s41598-025-93018-0\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">ESTE ENLACE<\/a>.<\/p>\n<h4><strong>Huellas del clima y la cultura<\/strong><\/h4>\n<p>Por otra parte, Alejandro Venegas est\u00e1 a cargo de un proyecto en esta misma l\u00ednea titulado \u201c<strong><em>Tras las huellas del clima y la cultura: serie temporal clim\u00e1tica e historia humana de la regi\u00f3n central de Chile a trav\u00e9s de anillos de \u00e1rboles<\/em><\/strong>\u201d. Este proyecto tiene como objetivo investigar las estructuras patrimoniales de Chile central para determinar el origen de las maderas utilizadas y evaluar su potencial dendrocronol\u00f3gico en estudios ecol\u00f3gicos, clim\u00e1ticos y arqueol\u00f3gicos. Resultados preliminares muestran que vigas de casas y bodegas coloniales de las regiones del Maule y O\u2019Higgins eran hechas de cipr\u00e9s de la cordillera y roble, con cronolog\u00edas que pueden extenderse hasta 500 a\u00f1os atr\u00e1s.[\/vc_column_text][vc_zigzag color=&#8221;white&#8221;][vc_row_inner][vc_column_inner width=&#8221;1\/4&#8243;][\/vc_column_inner][vc_column_inner width=&#8221;1\/2&#8243;][vc_single_image image=&#8221;46690&#8243; img_size=&#8221;medium&#8221; alignment=&#8221;center&#8221; onclick=&#8221;link_image&#8221; css=&#8221;&#8221;][vc_zigzag color=&#8221;white&#8221;][vc_column_text css=&#8221;&#8221;]<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><em>Alejandro Venegas-Gonz\u00e1lez, acad\u00e9mico ICA3.<\/em><\/p>\n<p>[\/vc_column_text][vc_zigzag color=&#8221;white&#8221;][\/vc_column_inner][vc_column_inner width=&#8221;1\/4&#8243;][\/vc_column_inner][\/vc_row_inner][\/vc_column][\/vc_row][\/vc_section][vc_section css=&#8221;.vc_custom_1650255686594{background-color: #f6faff !important;}&#8221; el_class=&#8221;p-md-0 pt-md-5&#8243;][vc_row el_class=&#8221;container mx-auto align-items-center p-md-0 pt-5 pb-5&#8243;][vc_column el_class=&#8221;pb-5&#8243;][vc_row_inner el_class=&#8221;pb-5&#8243;][vc_column_inner]<div class=\"row m-0 p-0\"><div class=\"col-12 col-md-9 pt-5 pt-md-0\"><h2 class=\"title title--decorator title--ms d-inline-block\">Te Recomendamos<\/h2><\/div><\/div><div class=\"content-holder\"><div class=\"row  swipper-news-list not--activate-hack \"><div class=\"row -wrapper\"><div class=\"  col-sm-6 col-md-4 img-article\">\n                                        <div class=\"content-news-display row m-0 p-0\"><div class=\"holder p-0 \"><div class=\"img-wrap img-wrap-news\">\n                                        <div class=\"caption__news-category\">\n                                        <a href=\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/category\/ica3\/\">\n                                        ICA3<\/a><\/div><img decoding=\"async\" class=\"w-100 h-100 lazyload\" data-src=\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/wp-content\/uploads\/sites\/25\/2026\/05\/Seminario-Innovacion-Agralimentaria-mayo-2026-1.jpg\" alt=\"Seminario de Innovaci\u00f3n Agroalimentaria en la UOH instal\u00f3 di\u00e1logo sobre adopci\u00f3n de investigaci\u00f3n aplicada\" style=\"--smush-placeholder-width: 1500px; --smush-placeholder-aspect-ratio: 1500\/1000;object-fit: cover; object-position: center;\" src=\"data:image\/svg+xml;base64,PHN2ZyB3aWR0aD0iMSIgaGVpZ2h0PSIxIiB4bWxucz0iaHR0cDovL3d3dy53My5vcmcvMjAwMC9zdmciPjwvc3ZnPg==\"><\/div><\/div><div class=\"caption py-3 caption__news py-md-3 pb-md-5\">\n                                    <span class=\"caption__date\">Jueves 14, Mayo<\/span>\n                                     <a href=\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/seminario-de-innovacion-agroalimentaria-en-la-uoh-instalo-dialogo-sobre-adopcion-de-investigacion-aplicada\/\">\n                                    <h3 class=\"small-space\">Seminario de Innovaci\u00f3n Agroalimentaria en la UOH instal\u00f3 di\u00e1logo sobre adopci\u00f3n de investigaci\u00f3n aplicada<\/h3><\/a>\n\n                                    <p>La actividad que reuni\u00f3 a cooperativas, empresas, academia y organismos estatales, incorpor\u00f3 el componente internacional de BioLine Canad\u00e1, firma que present\u00f3 su estrategia de bioinsumos y de transferencia tecnol\u00f3gica. <\/p>\n                                    <a class=\"link link--bold mt-md-3\" href=\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/seminario-de-innovacion-agroalimentaria-en-la-uoh-instalo-dialogo-sobre-adopcion-de-investigacion-aplicada\/\">Saber m\u00e1s <span class=\"icon icon--inline icon--link\"><svg version=\"1.1\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" xmlns:xlink=\"http:\/\/www.w3.org\/1999\/xlink\" x=\"0px\" y=\"0px\" width=\"22px\"height=\"22px\" viewBox=\"0 0 22 22\" style=\"overflow:visible;enable-background:new 0 0 80 64.6;\" xml:space=\"preserve\"><g clip-path=\"url(#acA)\"><path fill-rule=\"evenodd\" d=\"M21.913 11.266a.93.93 0 000-.711c-.022-.056-.063-.097-.091-.144s-.053-.103-.097-.15L12.306.294c-.357-.379-.955-.394-1.334-.038s-.394.955-.038 1.334l7.917 8.374H.927a.95.95 0 00-.908.983.946.946 0 00.908.908h17.924l-8.089 8.552c-.357.379-.341.977.034 1.334s.977.341 1.334-.034l9.594-10.148c.044-.044.063-.1.097-.15.028-.047.069-.088.091-.141z\"\/><\/g><defs><clipPath id=\"acA\"><path fill=\"#fff\" d=\"M0 0h22v22H0z\"\/><\/clipPath><\/defs><\/svg><\/span><\/a><\/div><\/div><\/div><div class=\"  col-sm-6 col-md-4 img-article\">\n                                        <div class=\"content-news-display row m-0 p-0\"><div class=\"holder p-0 \"><div class=\"img-wrap img-wrap-news\">\n                                        <div class=\"caption__news-category\">\n                                        <a href=\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/category\/institucional\/\">\n                                        Institucional<\/a><\/div><img decoding=\"async\" class=\"w-100 h-100 lazyload\" data-src=\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/wp-content\/uploads\/sites\/25\/2026\/05\/Visita-Universidad-de-Tarapaca\u0301-9.jpg\" alt=\"Universidad de Tarapac\u00e1 visit\u00f3 la UOH para conocer experiencias y buenas pr\u00e1cticas institucionales\" style=\"--smush-placeholder-width: 1500px; --smush-placeholder-aspect-ratio: 1500\/1000;object-fit: cover; object-position: center;\" src=\"data:image\/svg+xml;base64,PHN2ZyB3aWR0aD0iMSIgaGVpZ2h0PSIxIiB4bWxucz0iaHR0cDovL3d3dy53My5vcmcvMjAwMC9zdmciPjwvc3ZnPg==\"><\/div><\/div><div class=\"caption py-3 caption__news py-md-3 pb-md-5\">\n                                    <span class=\"caption__date\">Jueves 14, Mayo<\/span>\n                                     <a href=\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/universidad-de-tarapaca-visito-la-uoh-para-conocer-experiencias-y-buenas-practicas-institucionales\/\">\n                                    <h3 class=\"small-space\">Universidad de Tarapac\u00e1 visit\u00f3 la UOH para conocer experiencias y buenas pr\u00e1cticas institucionales<\/h3><\/a>\n\n                                    <p>La actividad se desarroll\u00f3 en el marco del trabajo colaborativo de la Red de Aseguramiento Calidad de las Universidades Estatales, permitiendo compartir experiencias y desaf\u00edos institucionales. <\/p>\n                                    <a class=\"link link--bold mt-md-3\" href=\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/universidad-de-tarapaca-visito-la-uoh-para-conocer-experiencias-y-buenas-practicas-institucionales\/\">Saber m\u00e1s <span class=\"icon icon--inline icon--link\"><svg version=\"1.1\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" xmlns:xlink=\"http:\/\/www.w3.org\/1999\/xlink\" x=\"0px\" y=\"0px\" width=\"22px\"height=\"22px\" viewBox=\"0 0 22 22\" style=\"overflow:visible;enable-background:new 0 0 80 64.6;\" xml:space=\"preserve\"><g clip-path=\"url(#acA)\"><path fill-rule=\"evenodd\" d=\"M21.913 11.266a.93.93 0 000-.711c-.022-.056-.063-.097-.091-.144s-.053-.103-.097-.15L12.306.294c-.357-.379-.955-.394-1.334-.038s-.394.955-.038 1.334l7.917 8.374H.927a.95.95 0 00-.908.983.946.946 0 00.908.908h17.924l-8.089 8.552c-.357.379-.341.977.034 1.334s.977.341 1.334-.034l9.594-10.148c.044-.044.063-.1.097-.15.028-.047.069-.088.091-.141z\"\/><\/g><defs><clipPath id=\"acA\"><path fill=\"#fff\" d=\"M0 0h22v22H0z\"\/><\/clipPath><\/defs><\/svg><\/span><\/a><\/div><\/div><\/div><div class=\"  col-sm-6 col-md-4 img-article\">\n                                        <div class=\"content-news-display row m-0 p-0\"><div class=\"holder p-0 \"><div class=\"img-wrap img-wrap-news\">\n                                        <div class=\"caption__news-category\">\n                                        <a href=\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/category\/ica3\/\">\n                                        ICA3<\/a><\/div><img decoding=\"async\" class=\"w-100 h-100 lazyload\" data-src=\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/wp-content\/uploads\/sites\/25\/2026\/05\/DSC05958.jpg\" alt=\"Apicultura regenerativa gana espacio como alternativa productiva en un contexto donde las abejas sostienen el 75% de los cultivos\" style=\"--smush-placeholder-width: 2048px; --smush-placeholder-aspect-ratio: 2048\/1365;object-fit: cover; object-position: center;\" src=\"data:image\/svg+xml;base64,PHN2ZyB3aWR0aD0iMSIgaGVpZ2h0PSIxIiB4bWxucz0iaHR0cDovL3d3dy53My5vcmcvMjAwMC9zdmciPjwvc3ZnPg==\"><\/div><\/div><div class=\"caption py-3 caption__news py-md-3 pb-md-5\">\n                                    <span class=\"caption__date\">Viernes 8, Mayo<\/span>\n                                     <a href=\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/apicultura-regenerativa-gana-espacio-como-alternativa-productiva-en-un-contexto-donde-las-abejas-sostienen-el-75-de-los-cultivos\/\">\n                                    <h3 class=\"small-space\">Apicultura regenerativa gana espacio como alternativa productiva en un contexto donde las abejas sostienen el 75% de los cultivos<\/h3><\/a>\n\n                                    <p>La Universidad de O\u2019Higgins y el Gobierno Regional impulsaron un curso que reuni\u00f3 a apicultores, investigadores y extensionistas para abordar un enfoque que busca adaptar el rubro a desaf\u00edos sanitarios, clim\u00e1ticos y productivos, poniendo en el centro la salud de las colmenas y su entorno.<\/p>\n                                    <a class=\"link link--bold mt-md-3\" href=\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/apicultura-regenerativa-gana-espacio-como-alternativa-productiva-en-un-contexto-donde-las-abejas-sostienen-el-75-de-los-cultivos\/\">Saber m\u00e1s <span class=\"icon icon--inline icon--link\"><svg version=\"1.1\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" xmlns:xlink=\"http:\/\/www.w3.org\/1999\/xlink\" x=\"0px\" y=\"0px\" width=\"22px\"height=\"22px\" viewBox=\"0 0 22 22\" style=\"overflow:visible;enable-background:new 0 0 80 64.6;\" xml:space=\"preserve\"><g clip-path=\"url(#acA)\"><path fill-rule=\"evenodd\" d=\"M21.913 11.266a.93.93 0 000-.711c-.022-.056-.063-.097-.091-.144s-.053-.103-.097-.15L12.306.294c-.357-.379-.955-.394-1.334-.038s-.394.955-.038 1.334l7.917 8.374H.927a.95.95 0 00-.908.983.946.946 0 00.908.908h17.924l-8.089 8.552c-.357.379-.341.977.034 1.334s.977.341 1.334-.034l9.594-10.148c.044-.044.063-.1.097-.15.028-.047.069-.088.091-.141z\"\/><\/g><defs><clipPath id=\"acA\"><path fill=\"#fff\" d=\"M0 0h22v22H0z\"\/><\/clipPath><\/defs><\/svg><\/span><\/a><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><div class=\"pagination justify-content-center my-5\"><span aria-current=\"page\" class=\"page-numbers current\">1<\/span>\n<a class=\"page-numbers\" href=\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6477\/\/page\/2\">2<\/a>\n<a class=\"page-numbers\" href=\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6477\/\/page\/3\">3<\/a>\n<span class=\"page-numbers dots\">&hellip;<\/span>\n<a class=\"page-numbers\" href=\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6477\/\/page\/167\">167<\/a>\n<a class=\"next page-numbers\" href=\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6477\/\/page\/2\"><div class=\"icon-pagination-next\"> <?xml version=\"1.0\" ?><svg viewBox=\"0 0 96 96\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><title\/><path d=\"M39.3756,48.0022l30.47-25.39a6.0035,6.0035,0,0,0-7.6878-9.223L26.1563,43.3906a6.0092,6.0092,0,0,0,0,9.2231L62.1578,82.615a6.0035,6.0035,0,0,0,7.6878-9.2231Z\"\/><\/svg> <\/div><\/a><\/div>[\/vc_column_inner][\/vc_row_inner][\/vc_column][\/vc_row][\/vc_section]<\/p>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Investigadores nacionales utilizan antiguos durmientes de ferrocarril, preservados en el sur del desierto de Atacama, para ampliar las cronolog\u00edas dendroclim\u00e1ticas en la Patagonia, ofreciendo nuevas perspectivas sobre la historia ambiental de la regi\u00f3n.<\/p>\n","protected":false},"author":34,"featured_media":6478,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[44],"tags":[],"class_list":["post-6477","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ica3"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.6 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Durmientes del Norte Chico fortalecen estudios clim\u00e1ticos en la Patagonia - Instituto de Ciencias Agroalimentarias, Animales y Ambientales<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Investigadores nacionales utilizan antiguos durmientes de ferrocarril, preservados en el sur del desierto de Atacama, para ampliar las cronolog\u00edas dendroclim\u00e1ticas en la Patagonia, ofreciendo nuevas perspectivas sobre la historia ambiental de la regi\u00f3n.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"noindex, nofollow\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"es_ES\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Durmientes del Norte Chico fortalecen estudios clim\u00e1ticos en la Patagonia - Instituto de Ciencias Agroalimentarias, Animales y Ambientales\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Investigadores nacionales utilizan antiguos durmientes de ferrocarril, preservados en el sur del desierto de Atacama, para ampliar las cronolog\u00edas dendroclim\u00e1ticas en la Patagonia, ofreciendo nuevas perspectivas sobre la historia ambiental de la regi\u00f3n.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/durmientes-del-norte-chico-fortalecen-estudios-climaticos-en-la-patagonia\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Instituto de Ciencias Agroalimentarias, Animales y Ambientales\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-05-15T15:15:13+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/wp-content\/uploads\/sites\/25\/2025\/05\/Durmientes-del-Norte-Chico.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1000\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1000\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Universidad de O&#039;Higgins\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Escrito por\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Universidad de O&#039;Higgins\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tiempo estimado de lectura\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"4 minutos\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/durmientes-del-norte-chico-fortalecen-estudios-climaticos-en-la-patagonia\/\",\"url\":\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/durmientes-del-norte-chico-fortalecen-estudios-climaticos-en-la-patagonia\/\",\"name\":\"Durmientes del Norte Chico fortalecen estudios clim\u00e1ticos en la Patagonia - Instituto de Ciencias Agroalimentarias, Animales y Ambientales\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/durmientes-del-norte-chico-fortalecen-estudios-climaticos-en-la-patagonia\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/durmientes-del-norte-chico-fortalecen-estudios-climaticos-en-la-patagonia\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/wp-content\/uploads\/sites\/25\/2025\/05\/Durmientes-del-Norte-Chico.jpg\",\"datePublished\":\"2025-05-15T15:15:13+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/#\/schema\/person\/ea242e676c7d6d7e46fc8b9e39486c4f\"},\"description\":\"Investigadores nacionales utilizan antiguos durmientes de ferrocarril, preservados en el sur del desierto de Atacama, para ampliar las cronolog\u00edas dendroclim\u00e1ticas en la Patagonia, ofreciendo nuevas perspectivas sobre la historia ambiental de la regi\u00f3n.\",\"inLanguage\":\"es-CL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/durmientes-del-norte-chico-fortalecen-estudios-climaticos-en-la-patagonia\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es-CL\",\"@id\":\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/durmientes-del-norte-chico-fortalecen-estudios-climaticos-en-la-patagonia\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/wp-content\/uploads\/sites\/25\/2025\/05\/Durmientes-del-Norte-Chico.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/wp-content\/uploads\/sites\/25\/2025\/05\/Durmientes-del-Norte-Chico.jpg\",\"width\":1000,\"height\":1000},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/\",\"name\":\"Instituto de Ciencias Agroalimentarias, Animales y Ambientales\",\"description\":\"Otro sitio de Sitios de Universidad O'higgins\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"es-CL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/#\/schema\/person\/ea242e676c7d6d7e46fc8b9e39486c4f\",\"name\":\"Universidad de O'Higgins\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es-CL\",\"@id\":\"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/78fcb76ca05efae11fd355943c01a832a29786cc00d85b1a82c301bea2b2a214?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/78fcb76ca05efae11fd355943c01a832a29786cc00d85b1a82c301bea2b2a214?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Universidad de O'Higgins\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Durmientes del Norte Chico fortalecen estudios clim\u00e1ticos en la Patagonia - Instituto de Ciencias Agroalimentarias, Animales y Ambientales","description":"Investigadores nacionales utilizan antiguos durmientes de ferrocarril, preservados en el sur del desierto de Atacama, para ampliar las cronolog\u00edas dendroclim\u00e1ticas en la Patagonia, ofreciendo nuevas perspectivas sobre la historia ambiental de la regi\u00f3n.","robots":{"index":"noindex","follow":"nofollow"},"og_locale":"es_ES","og_type":"article","og_title":"Durmientes del Norte Chico fortalecen estudios clim\u00e1ticos en la Patagonia - Instituto de Ciencias Agroalimentarias, Animales y Ambientales","og_description":"Investigadores nacionales utilizan antiguos durmientes de ferrocarril, preservados en el sur del desierto de Atacama, para ampliar las cronolog\u00edas dendroclim\u00e1ticas en la Patagonia, ofreciendo nuevas perspectivas sobre la historia ambiental de la regi\u00f3n.","og_url":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/durmientes-del-norte-chico-fortalecen-estudios-climaticos-en-la-patagonia\/","og_site_name":"Instituto de Ciencias Agroalimentarias, Animales y Ambientales","article_published_time":"2025-05-15T15:15:13+00:00","og_image":[{"width":1000,"height":1000,"url":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/wp-content\/uploads\/sites\/25\/2025\/05\/Durmientes-del-Norte-Chico.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Universidad de O'Higgins","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Escrito por":"Universidad de O'Higgins","Tiempo estimado de lectura":"4 minutos"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/durmientes-del-norte-chico-fortalecen-estudios-climaticos-en-la-patagonia\/","url":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/durmientes-del-norte-chico-fortalecen-estudios-climaticos-en-la-patagonia\/","name":"Durmientes del Norte Chico fortalecen estudios clim\u00e1ticos en la Patagonia - Instituto de Ciencias Agroalimentarias, Animales y Ambientales","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/durmientes-del-norte-chico-fortalecen-estudios-climaticos-en-la-patagonia\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/durmientes-del-norte-chico-fortalecen-estudios-climaticos-en-la-patagonia\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/wp-content\/uploads\/sites\/25\/2025\/05\/Durmientes-del-Norte-Chico.jpg","datePublished":"2025-05-15T15:15:13+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/#\/schema\/person\/ea242e676c7d6d7e46fc8b9e39486c4f"},"description":"Investigadores nacionales utilizan antiguos durmientes de ferrocarril, preservados en el sur del desierto de Atacama, para ampliar las cronolog\u00edas dendroclim\u00e1ticas en la Patagonia, ofreciendo nuevas perspectivas sobre la historia ambiental de la regi\u00f3n.","inLanguage":"es-CL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/durmientes-del-norte-chico-fortalecen-estudios-climaticos-en-la-patagonia\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es-CL","@id":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/durmientes-del-norte-chico-fortalecen-estudios-climaticos-en-la-patagonia\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/wp-content\/uploads\/sites\/25\/2025\/05\/Durmientes-del-Norte-Chico.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/wp-content\/uploads\/sites\/25\/2025\/05\/Durmientes-del-Norte-Chico.jpg","width":1000,"height":1000},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/#website","url":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/","name":"Instituto de Ciencias Agroalimentarias, Animales y Ambientales","description":"Otro sitio de Sitios de Universidad O'higgins","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"es-CL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/#\/schema\/person\/ea242e676c7d6d7e46fc8b9e39486c4f","name":"Universidad de O'Higgins","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es-CL","@id":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/78fcb76ca05efae11fd355943c01a832a29786cc00d85b1a82c301bea2b2a214?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/78fcb76ca05efae11fd355943c01a832a29786cc00d85b1a82c301bea2b2a214?s=96&d=mm&r=g","caption":"Universidad de O'Higgins"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6477","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/wp-json\/wp\/v2\/users\/34"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6477"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6477\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6478"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6477"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6477"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uoh.cl\/instituto-de-ciencias-agroalimentarias\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6477"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}